کد خبر ۴۲۱ ۱۲۵۰ بازدیدنویسنده : - انتشار : ۱۰ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۵۳ آخرین ویرایش : ۱۸ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۴:۵۵
چکیده

نشریه شماره 27

چکیده نشریه شماره 27

تأثیر فاصله زمانی بین نزول قرآن ومفسر بر تفسیر

حسین اکبری؛ دانش پژوه کارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن

حسین الوند؛ دانش پژوه کارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن

محمدجوادسقای بی‌ریا؛ دانش پژوه کارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن

چکیده

قرآن کریم، حدود چهارده قرن پیش از سوی خداوند متعال بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نازل شده و بین زمان نزول قرآن و مخاطبان فعلی و مفسران آن، فاصله زمانی ایجاد شده است. این سوال مطرح می­شود که آیا این فاصله زمانی بین نزول قرآن و مفسر در فهم و تفسیر آیات مؤثر است یا خیر؟ نوشتار حاضر، این مسأله را به عنوان یکی از مبانی تفسیر بررسی کرده است. روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی با تکیه بر منابع کتابخانه­ای است.

در این زمینه، سه دیدگاه را می­توان برشمرد: 1.عدم تأثیر فاصله زمانی بین نزول قرآن و مفسر در تفسیر؛ 2. تأثیر تام فاصله زمانی در جلوگیری از فهم؛ 3. تأثیر فی الجمله فاصله زمانی در تفسیر.

دیدگاه سوم دیدگاه برگزیده است، یعنی گرچه فاصله زمانی در تفسیر مؤثر بوده و مفسر را در فهم آیات با مشکل جدی مواجه می­سازد؛ اما مانع از فهم و تفسیر قرآن نیست، بلکه می­توان از طریق دقت در قرائن داخلی آیات و بهره گیری از قرائن خارجی مانند فضای نزول به فهم روشنی از آیات دست یافت. این دیدگاه را می­توان با سه مقدمه اثبات نمود: الف) مانعیت فی الجمله فاصله زمانی در تفسیر؛ ب)ضرورت آگاهی از فضای نزول در تفسیر قرآن؛ ج) امکان بازسازی فضای نزول با علم اسباب نزول و نقل­های معتبر تاریخی.

کلید واژه­ها: تفسیر قرآن، مفسران، فاصله زمانی بین نزول قرآن و مفسر، فضای نزول، اسباب نزول. 

کارکرد موسيقي در تصويرآفريني­ آيات قيامت قرآن کريم 

دکتر محمود شهبازی؛ استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه اراک

اصغر شهبازي؛ دانشجوي دکتري زبان و ادبیّات عربی دانشگاه اصفهان                                                                                                        

چکيده

در قرآن کريم نغمه­ واژگان و موسيقي عبارات يکسان نبوده و در جهت معاني و مضامين مقصود دگرگون مي­شود. نوع حروف، ترکيب واژگان در آيات و کاستي و فزوني آن­ها در نغمه­ آيات تأثير مهمی دارد. اين بازتاب موسيقيايي بر انديشه و احساس مخاطب تأثير نهاده و گاه تصويري زنده و پويا در ذهن ترسيم مي­نمايد. از برجسته­ترين نمونه­هاي اين تناسب آوايي و پيوند آن با تصاوير، آياتي است که در آن سخن از قيامت، معاد و زندگي اخروي است. در اين قِسم از آيات، موسيقي واژگان خيزش و خرامي خاص داشته که تداعي­گر نوعي هشدار و ترس بر جان­هاست.

در مقاله حاضر با تأملّي بر شماري از آيات قيامت، کارکردهاي موسيقي به عنوان يکي از مؤلّفه‌هاي مهمِ تصويرآفرين در آيات، مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است. اين بررسي بيان­گر آن است که موسيقي در تصوير حالت روحي دوزخيان، کيفيت عرضه تصاوير و کُندي يا سرعت نمايش صحنه­ها، نقشي برجسته ايفا مي­نمايد.

کلید واژه­ها: قرآن کريم، آيات قيامت، موسيقي، تصويرآفريني. 

بررسی نحوی- معنایی منصوب به نزع خافض با نظر به قرآن کریم

مطهره فرجی؛ دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک 

چکیده

منصوب به نزع خافض، از مسائل مهم در حوزه لزوم و تعدی است؛ اصطلاحی که غالبا در بحث مفعول‌به از آن سخن می‌گویند و مناسبت ساختاری نزدیکی با مفعولٌ‌به دارد. مقاله حاضر ضمن ارائه تعریف این عنصر نحوی، به بررسی نحوی – معنایی آن می‌پردازد و در پی آن است که نشان دهد اساسا رابطه لفظ با معنی چگونه است و نحو زبان عربی تا چه اندازه به معنی توجه دارد. با نظر به هدف مذکور، نگارنده به بررسی کارکرد منصوب به نزع خافض در قرآن کریم پرداخته‌ است و به این پاسخ گفته است که اساساً حذف حرف جر با چه هدفی در زبان به کار گرفته می‌شود و چه تأثیری بر ساخت جمله و معنای آن دارد. از آنجا که این عنصر نحوی در قرآن کریم بهترین و شایسته‌ترین جایگاه خود را یافته است، استناد ما به این متن شگرف و آسمانی است که اعجاز زبانی و بیانی آن‌ بر کسی پوشیده نیست.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که توجه به سازه‌های نحوی در متن، به ویژه در متن حساسی چون قرآن، نقش انکار‌ناپذیری در نوع پیام و انتقال آن دارد و مهم‌ترین عامل شکل‌دهنده پیام در هر زبانی، ساخت‌های نحوی آن زبان است؛ بنابراین باید به لفظ و معنی نگاهی وحدت‌گرا داشت؛ معنی را باید از دلِ الفاظ بیرون کشید و برای بیان هر معنی، ترکیب نحوی خاصی در نظر گرفت و اگر بنابر انتخاب باشد، گرایش به معنی در تحلیل‌های نحوی اطمینان بخش‌تر از گرایش به الفاظ است.

کلید واژه­ها: قرآن کریم، علم نحو، منصوب به نزع خافض.

 

 

0